گزارش‌گیری به زبان ساده/ بررسی دو روش گزارش‌گیری صورت‌های مالی

صورت‌های مالی 02

یکی از بحث­‌هایی که این روزها بین مدیران مالی و مدیران واحدهای مختلف کسب‌وکارها درگرفته، زبان ارائه گزارش‌ صورت‌های مالی است. در این یادداشت قصد دارم از قالب و چارچوب گزارش‌های ارسالی از واحد حسابداری به مدیران مختلف و اینکه این گزارش‌ها باید به چه زبانی باشد بگویم این موضوع در بین متخصصان باعث به‌وجودآمدن بحث و جدل‌ها و صحبت­‌ها و نظرات گوناگونی شده است، اما بیشتر این نظرات بر دو روش اصلی حاکم است و در این یادداشت به بررسی این دو روش و مزایا و معایب هرکدام از آن‌ها خواهیم پرداخت.

اولین روش، روش ارائه گزارش‌های استاندارد و رسمی مالی است، یعنی صورت­‌های مالی. این گزارش‌ها بر اساس استانداردهای حسابداری که تقریباً در کل دنیا بر یک اساس تنظیم شده‌­اند تهیه شده و بنای اصلی گزارش‌های حسابداری و اطلاعات مالی یک سازمان را تشکیل می­‌دهند. این نوع گزارش کاملاً قانونی، معتبر و مورد اعتماد تمامی سازمان‌­ها است.

سنجش اعتبار یک سازمان برای موارد زیر انجام می‌شود:

توسط بانک­ها، دولت و سایر نهادهای وابسته به دولت

تعیین ارزش برند یک سازمان

مقایسه دو شرکت مختلف جهت انتخاب برای سرمایه­‌گذاری

و بسیاری از اوامر رسمی و قانونی مالی.

صورت­‌های مالی در واحد حسابداری تهیه شده و توسط حسابرس مستقل و بازرسی که اعضای مجمع انتخاب کرده­اند حسابرسی می‌شود و در نهایت در مجمع‌عمومی عادی صاحبان سهام مورد تصویب سرمایه­‌گذاران شرکت قرار می­‌گیرد. سپس بر اساس این گزارش، در مورد موارد کلیدی مانند تقسیم سود بین شرکا، کاهش یا افزایش سرمایه، نحوه تأمین مالی شرکت، نحوه تأمین کالا و خدمات شرکت و سایر امور حیاتی تصمیم‌­گیری می­‌شود.

مزایا گزارش‌­دهی مالی به روش (IFRS)

صورت­‌های مالی در اغلب کشورهای دنیا، از جمله کشور خودمان، بر اساس استانداردهای بین­‌المللی گزارش­‌دهی مالی (IFRS) تهیه می‌­شود و سایر کشورهایی که هنوز استانداردهای داخلی خود را به این سطح ارتقا نداده­‌اند، باتوجه‌به لزوم سازمان‌­های بین‌­المللی، به‌روزرسانی صورت‌های مالی خود را در دستور کار خود می‌دهند. پیش‌بینی می‌شود که در آینده‌­ای نزدیک تمامی دنیا از یک استاندارد واحد تبعیت خواهند کرد و این به این معنی است که شما تنها با دانستن واژگان کلیدی مالی یک کشور و بدون نیاز به یادگیری استانداردهای مالی آن، می­‌توانید صورت‌­های مالی آنها را به‌راحتی تحلیل نموده و درک کنید.

در کنار تمامی مزایای شمرده شده، این نوع سیستم گزارش­‌دهی نواقص و معایب بسیاری دارد. به همین دلیل کارشناسان این حوزه به فکر بهبود شیوه­‌های گزارش‌­دهی و یافتن روش­های تکمیل‌کننده گزارش‌های سنتی هستند که در ادامه به بررسی این موارد می‌­پردازیم.

معایب گزارش‌­دهی مالی به روش (IFRS)

اولین و مهم­ترین ایراد این روش، نیاز به دانش مالی و آشنایی با استانداردها و همین‌طور تحلیل‌­های مالی جهت درک هرچه بیشتر این نوع از گزارش‌های حسابداری است. به همین دلیل مدیرانی با تخصص‌­های مختلف در زمینه فعالیت اصلی شرکت‌ها که بعضاً دانش و مطالعه مباحث مالی را ندارند، نمی­‌توانند آن‌طور که باید از این گزارش‌ها استفاده کنند و به اطلاعات مفیدی که در درون آنها نهفته، دست پیدا کنند و تنها با دنیایی از اعداد و جداول مبهم و سردرگم کننده مواجه می­‌شوند.

دومین موردی که توسط تهیه این گزارش‌ها به چالش کشیده می‌­شود، زمان است. تهیه و ارائه این گزارش‌ها توسط تیم حسابداری و همچنین بررسی و تحلیل آن توسط مخاطبان آن، نیازمند صرف زمان نسبتاً زیادی است. حتی شاید تهیه یک صورت مالی با استفاده از این روش از نقطه شروع بررسی و بستن حساب‌ها تا لحظه چاپ نهایی هفته­‌ها زمان نیاز ببرد. همچنین بررسی این گزارش توسط هیئت‌مدیره نیز خود ملزم به تمرکز و صرف وقت بسیاری است. به همین علت در دنیای پرمشغله امروزی، این مدل گزارش‌ها طرفداران خود را به‌تدریج از دست‌داده‌اند.

راه‌حل تکمیلی

اما چه روش‌هایی تکمیل‌کننده (و نه جایگزین) گزارش‌ها سنتی حسابداری هستند؟ در نظر بگیرید که نیاز دارید تا یک پدیده طبیعی باشکوه مانند کوه دماوند را برای یک نفر توصیف کنید. چقدر باید از کلمات و جملات مختلف استفاده کنید تا تصویر ذهنی واقعی‌تری برای او بسازید؟ اگر قرار باشد این کار را تنها با کمک یک تصویر انجام دهیم چه؟ با یک نگاه کوتاه، واقعی­‌ترین تصویر ممکن از این کوه در ذهن فرد شکل می‌­گیرد و البته ماندگاری بسیار بالاتری در ذهن او خواهد داشت؛ چرا که افراد تصویر را بسیار سریع‌­تر از سایر اطلاعات به‌خاطر می‌سپارند و آن را به یاد می‌آورند. این منطق و ویژگی مغز انسان، کارشناسان را به فکر ایجاد روش نوین گزارش‌­دهی واداشت که در ادامه با عنوان «هوش تجاری» از آن نام می‌­بریم.

هوش تجاری یا همان مصورسازی اطلاعات مالی و بهره­‌گیری از نمودارها و داشبوردها جهت نمایش اطلاعات مالی، خیلی زود جای خود را در دل مدیران عملیاتی غیر حسابدار باز کرد؛ چرا که با این روش گزارش­‌دهی، حسابدارها می‌توانند در کسری از ثانیه اطلاعات حسابداری ثبت شده در دیتابیس شرکت را روی شبکه­‌های ابری به‌روزرسانی کنند و بدون اینکه نیاز به تهیه فایل خاصی یا زمان زیاد برای تهیه گزارش‌ها داشته باشند، تنها با فشردن یک دکمه می‌توانند گزارش‌های خود را به‌صورت دقیق، پیوسته و کاملاً به‌روز و تازه، در اختیار مدیران قرار دهند. مدیران نیز بدون آنکه نیازی به‌صرف وقت جهت جست‌وجو بین دنیایی از اعداد و جداول و بررسی آنها داشته باشند، تنها با یک نگاه کوتاه، پی به روند و وضعیت قسمت موردنظر خود می‌برند.

جدا از صرفه‌جویی در زمان، مهم­ترین و اصلی‌­ترین ویژگی که هوش تجاری را به مزیت مهم یک سازمان تبدیل می‌­کند، زبان این گزارش‌ها است. نمودارها و داشبوردهای هوش تجاری به زبان تجارت و مدیریتی ارائه می­‌شوند. زبانی که از روندها، سیرها، عطف‌­ها، صعودها و نزول‌­ها صحبت می­‌کند. زبانی که دنیای اعداد تودرتو و سردرگم‌کننده را به ساده‌­ترین نحو ممکن که هر مدیری به‌خوبی درک کند، به زبان تجارت تبدیل می‌­کند. به کمک هوش تجاری دیگر نیازی نیست تا مدیران به استانداردهای حسابداری و روش­های گزارش‌­دهی مالی مسلط باشند (البته که این مقاله به دنبال نفی نیاز به این مهارت­‌ها نیست) و به‌راحتی می‌توانند گزارش‌هایی که توسط مدیران مالی در اختیارشان قرار گرفته است را درک کرده و با اطلاعات بسیار مفید و دقیقی که از این گزارش‌ها می­‌یرند، در مورد عملیات تحت مدیریت خود تصمیم‌­گیری کنند.

باید توجه داشته باشیم که هر دو روش بالا لازم و ضروری هستند و تنها مقاصد و مخاطبین مختلفی دارند. قصد ما به‌هیچ‌وجه برتری دادن یک شیوه بر شیوه­‌ی دیگری نیست و هر دوی این روش­‌ها در جای خود نقش کلیدی در رسیدن یک سازمان به اهداف خود دارند. امید است که با توجه بیشتری که این روزها به شاخه حسابداری مدیریت معطوف گشته، شاهد گزارش‌هایی به‌­روزتر، دقیق‌­تر، شفاف‌­تر و گویاتر از واحدهای حسابداری باشیم که باتوجه‌به مخاطب خود، به بهترین نحو وضعیت مالی شرکت را منعکس کنند.

نویسنده: امین خاقانی (کارشناس حسابداری پرسال)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.